\u0130nsanl\u0131k, tarihte ilk kez bir denizin de\u011fi\u015fimine tan\u0131kl\u0131k ediyor.<\/p>\n
– D\u00fcnyada insan\u0131n tan\u0131k oldu\u011fu ilk ve tek karakter de\u011fi\u015ftiren deniz olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan Akdeniz tropikle\u015fiyor\u00a0
\n– Deniz bilimcilerini heyecanland\u0131ran bu de\u011fi\u015fim, \u00f6zellikle son 25 y\u0131lda Do\u011fu Akdeniz\u2019de h\u0131zla ger\u00e7ekle\u015firken, Mersin K\u00f6rfezi, T\u00fcrkiye\u2019de en h\u0131zl\u0131 tropikle\u015fmenin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 yerlerin ba\u015f\u0131nda geliyor\u00a0<\/p>\n
(Foto\u011frafl\u0131)\u00a0<\/p>\n
K\u0131ymet G\u00f6k\u00e7e-Koray \u00dcnl\u00fc\u00a0
\nMERS\u0130N (\u0130HA) \u2013 \u0130nsanl\u0131k, d\u00fcnyan\u0131n olu\u015fum s\u00fcrecinde milyonlarca y\u0131l \u00f6nce ya\u015fanan de\u011fi\u015fimlere bug\u00fcn ilk kez Akdeniz\u2019de tan\u0131kl\u0131k ediyor. D\u00fcnyada insan\u0131n tan\u0131k oldu\u011fu ilk ve tek karakter de\u011fi\u015ftiren deniz olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan Akdeniz tropikle\u015fiyor. Deniz bilimcilerini heyecanland\u0131ran bu de\u011fi\u015fim, \u00f6zellikle son 25 y\u0131lda Do\u011fu Akdeniz\u2019de h\u0131zla ger\u00e7ekle\u015firken, Mersin K\u00f6rfezi, T\u00fcrkiye\u2019de en h\u0131zl\u0131 tropikle\u015fmenin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 yerlerin ba\u015f\u0131nda geliyor.\u00a0
\nAkdeniz\u2019de insanl\u0131k tarihinden bu yana ilk kez b\u00fcy\u00fck bir de\u011fi\u015fim ya\u015fan\u0131yor. 1800\u2019lerin sonunda a\u00e7\u0131lan S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131ndan Akdeniz\u2019e ge\u00e7en tropik t\u00fcrler, burada pop\u00fclasyon kurarak, \u00f6zellikle Do\u011fu Akdeniz\u2019in ekosistemini derinden de\u011fi\u015ftirdi. Bu de\u011fi\u015fimle birlikte Akdeniz, tropik bir deniz karakteri kazanmaya ba\u015flad\u0131.\u00a0<\/p>\n
\u201cS\u00fcvey\u015f Kanal\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131yla tropik t\u00fcrler Akdeniz\u2019e ge\u00e7meye ba\u015flad\u0131\u201d\u00a0
\nDo\u011fu Akdeniz\u2019de s\u0131k s\u0131k dal\u0131\u015f yaparak bu b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fime tan\u0131kl\u0131k eden Mersin \u00dcniversitesi Su \u00dcr\u00fcnleri Fak\u00fcltesi \u0130\u015fleme Teknolojisi Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Deniz Ayas, Akdeniz\u2019in tropikle\u015fme s\u00fcrecini \u0130HA muhabirine anlatt\u0131. Do\u00e7. Dr. Ayas, Akdeniz\u2019deki b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimin bilimsel literat\u00fcrde \u2018Akdeniz\u2019in tropikle\u015fmesi\u2019 olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. 1800\u2019lerin sonunda insan etkisiyle S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131ndan sonra oradaki tropik t\u00fcrlerin Akdeniz\u2019e ge\u00e7meye ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131 belirten Ayas, \u201cBu, 100 y\u0131ldan daha fazlad\u0131r devam eden bir s\u00fcre\u00e7. \u00c7ok say\u0131da mikroskobik ve makroskobik deniz canl\u0131s\u0131, Akdeniz\u2019e S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla giriyor. Bunlar i\u00e7erisinde bal\u0131k t\u00fcrleri, deniz analar\u0131, deniz kestaneleri, midye t\u00fcrleri gibi kabuklular var\u201d dedi.\u00a0<\/p>\n
\u201cSon 25 y\u0131lda h\u0131zland\u0131\u201d\u00a0
\nLessepsiyen t\u00fcrlerin Do\u011fu Akdeniz\u2019e g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fcn, son 25 y\u0131lda deniz s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndaki genel art\u0131\u015fla birlikte h\u0131zlanarak \u2018tropikle\u015fme\u2019 prosesini ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fini ifade eden Ayas, \u201cEn b\u00fcy\u00fck fakt\u00f6r S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131. Ama 1900\u2019lerin ba\u015f\u0131ndan bug\u00fcne bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda s\u0131cakl\u0131k ve tuzluluk derecelerinde bir y\u00fckselme g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu, Akdeniz\u2019in hem o\u015finolojik \u015fartlar\u0131 hem de t\u00fcr ge\u00e7i\u015fiyle biyo\u00e7e\u015fitlilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir de\u011fi\u015fimi beraberinde getiriyor. Bu s\u00fcre\u00e7, \u00f6zellikle genel iklimsel \u0131s\u0131nman\u0131n artan a\u015famas\u0131 olan 1990\u2019dan itibaren daha h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde yol al\u0131yor. Ana pop\u00fclasyondan baz\u0131 bireyler Akdeniz\u2019e ge\u00e7iyorlar, yerle\u015fiyorlar ve pop\u00fclasyon kuruyorlar. Akdeniz\u2019de art\u0131k bu t\u00fcrlerin varl\u0131\u011f\u0131ndan bahsedebiliyoruz. Bunlar aras\u0131nda balon bal\u0131klar\u0131, aslan bal\u0131klar\u0131 gibi \u00e7ok bilinen t\u00fcrler var. Bunlar S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131ndan Akdeniz\u2019e ge\u00e7mi\u015f, pop\u00fclasyon kurmu\u015f, burada \u00fcremi\u015f ve da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 da hala s\u00fcrd\u00fcren t\u00fcrler\u201d diye konu\u015ftu.\u00a0<\/p>\n
\u201cAkdeniz\u2019de 8 bin 500\u2019den fazla makroskobik deniz canl\u0131s\u0131 ya\u015f\u0131yor\u201d\u00a0
\nAkdeniz\u2019de tropik t\u00fcrlerle birlikte toplamda 8 bin 500\u2019den fazla makroskobik deniz canl\u0131s\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Ayas, \u201cTabi bu Akdeniz ekosisteminde bir farkl\u0131la\u015fmay\u0131, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc sa\u011fl\u0131yor. Akdeniz\u2019in yerli t\u00fcrleri yerine ya da onlarla birlikte tropik t\u00fcrleri g\u00f6rmeye ba\u015fl\u0131yoruz. Yeni bir besin piramidi \u015fekillenmeye ba\u015fl\u0131yor. Bu yeni gelen t\u00fcrler, Akdeniz\u2019in besin piramidinin belli noktalar\u0131na giriyor, yani besin zincirini uzatabiliyor; var olan t\u00fcrlerin besinine ortak olarak onlar\u0131n pop\u00fclasyonlar\u0131n\u0131 daraltabiliyor\u201d ifadelerini kulland\u0131.\u00a0
\nTropik bal\u0131k t\u00fcrlerinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u015fu anda insanlar taraf\u0131ndan t\u00fcketildi\u011fini kaydeden Ayas, bir bal\u0131k pazar\u0131nda art\u0131k \u00e7ok fazla tropik bal\u0131k g\u00f6rebildi\u011fine i\u015faret etti. Ayas, \u201cArt\u0131k Akdeniz\u2019in t\u00fcrleri de diyebiliriz bunlara, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu bal\u0131klar her zaman burada kalacaklar; pop\u00fclasyon kurduklar\u0131 i\u00e7in art\u0131k bunlar Akdenizli bal\u0131klar. Baz\u0131 mercan, barbun, sardalya ve karides t\u00fcrleri asl\u0131nda tropik denizlerden \u00fclkemiz sular\u0131na geldi. Bu bal\u0131klar art\u0131k Akdenizli oldu. Bu mekanizma 100 y\u0131ld\u0131r s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in \u00e7ok fazla t\u00fcr ge\u00e7i\u015fi oldu\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.\u00a0<\/p>\n
\u201c\u00dclkemizde en h\u0131zl\u0131 tropikle\u015fmenin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi yerlerden biri de Mersin K\u00f6rfezi\u201d\u00a0
\nAkdeniz\u2019in, 22 \u00fclkeye k\u0131y\u0131s\u0131 olan Avrupa\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck denizi oldu\u011funu vurgulayan Ayas, Do\u011fu Akdeniz\u2019in tropikle\u015fmenin en h\u0131zl\u0131 ve bariz g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc b\u00f6lge oldu\u011funu s\u00f6yledi. Bunun, y\u00fczlerce y\u0131l s\u00fcrecek bir de\u011fi\u015fim oldu\u011funu ifade eden Ayas, \u201cAkdeniz, \u00f6zellikle Do\u011fu Akdeniz\u2019de h\u0131zl\u0131 olarak bir tropik deniz karakteri kazan\u0131rken, \u00fclkemizde en h\u0131zl\u0131 tropikle\u015fmenin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi yerlerden biri de Mersin K\u00f6rfezi. Mersin K\u00f6rfezinde, Akdeniz\u2019e ge\u00e7mi\u015f bir\u00e7ok bal\u0131k t\u00fcr\u00fc ile karides t\u00fcr\u00fcn\u00fcn pop\u00fclasyon kurdu\u011funu ve insanlar taraf\u0131ndan t\u00fcketildi\u011fini rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebiliriz\u201d dedi.\u00a0<\/p>\n
\u201cBir denizin karakter de\u011fi\u015fimini insanl\u0131k tarihi boyunca ilk kez g\u00f6r\u00fcyoruz\u201d\u00a0
\nAkdeniz\u2019in, d\u00fcnyada insan\u0131n tan\u0131k oldu\u011fu ilk ve tek karakter de\u011fi\u015ftiren deniz oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Ayas, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:\u00a0
\n\u201cBir denizin karakter de\u011fi\u015fimini insanl\u0131k tarihi boyunca ilk kez g\u00f6r\u00fcyoruz. G\u00fcn\u00fcm\u00fczden milyonlarca y\u0131l \u00f6nce Akdeniz yokken Tetis Denizi diye bir deniz vard\u0131. Sonra Akdeniz, daha sonra da Karadeniz olu\u015ftu. Denizler karakter de\u011fi\u015ftirebilirler milyonlarca y\u0131l i\u00e7erisinde. \u0130nsanlar\u0131n var oldu\u011fu d\u00f6nemde g\u00f6zle g\u00f6rebildi\u011fimiz bir de\u011fi\u015fim bug\u00fcn ger\u00e7ekle\u015fiyor. Bu bir ilk. Akdeniz\u2019in tropik bir deniz kazanmas\u0131n\u0131n g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclmesi olay\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yoruz. Deniz biyologlar\u0131 i\u00e7in bu \u00e7ok heyecan verici bir durum. D\u00fcnyada bir denizin de\u011fi\u015fimi var ve bunu biz g\u00f6zle g\u00f6rebiliyoruz. Her g\u00fcn yeni t\u00fcrler geliyor, adapte oluyorlar burada, besin zincirine kat\u0131l\u0131yorlar, deniz ekosisteminin bir par\u00e7as\u0131 oluyorlar. Akdeniz, Do\u011fu Akdeniz\u2019den ba\u015flayarak kendi karakterini de\u011fi\u015ftiriyor. Bu, insanlar taraf\u0131ndan g\u00f6zlenebilen bir ilk. Bizler i\u00e7in bir tarih ya\u015fan\u0131yor ve ger\u00e7ekten heyecan verici bir durum.\u201d\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130nsanl\u0131k, tarihte ilk kez bir denizin de\u011fi\u015fimine tan\u0131kl\u0131k ediyor. – D\u00fcnyada insan\u0131n tan\u0131k oldu\u011fu ilk ve tek karakter de\u011fi\u015ftiren deniz olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan Akdeniz tropikle\u015fiyor\u00a0 – Deniz bilimcilerini heyecanland\u0131ran bu … Devam\u0131n\u0131 Oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mersinekonomipolitikagazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7290"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mersinekonomipolitikagazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mersinekonomipolitikagazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersinekonomipolitikagazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersinekonomipolitikagazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7290"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mersinekonomipolitikagazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7290\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mersinekonomipolitikagazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7290"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersinekonomipolitikagazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7290"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersinekonomipolitikagazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7290"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}